7 tình huống nguy hiểm và biện pháp phòng ngừa khi sử dụng xe nâng người làm việc trên cao

Sử dụng xe nâng người làm việc trên cao là giải pháp tối ưu cho các công việc yêu cầu hoàn thành ở trên cao, giúp đảm bảo về hiệu suất và an toàn. Tuy nhiên, bất kỳ thiết bị nâng hạ nào cũng đi kèm với những rủi ro nhất định nếu người vận hành không tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc an toàn.

Xe nâng người làm việc trên cao sẽ đi kèm với những rủi ro nhất định nếu người vận hành không tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc an toàn.

Và nội dung bài viết này sẽ chỉ ra 7 tình huống nguy hiểm thường gặp cần tránh và các biện pháp phòng ngừa khi sử dụng xe nâng người làm việc trên cao. Từ đó, giúp người lao động và doanh nghiệp đảm bảo an toàn tuyệt đối khi sử dụng xe nâng người làm việc trên cao.

Các lỗi thường gặp và biện pháp phòng ngừa

Tình huống nguy hiểm 1: Xe bị lật hoặc mất ổn định

Xe nâng người có cần nâng cao lên chiều cao rất lớn nên sẽ có nguy cơ bị lật, đổ hay mất thăng bằng. Đây cũng là một trong những tai nạn nghiêm trọng nhất khi vận hành xe nâng người. 

Nguyên nhân có thể là do:

• Đặt xe trên bề mặt không ổn định
• Xe di chuyển ở vị trí quá dốc
• Xe đang ở độ cao tối đa mà có sự di chuyển/ tác động đột ngột.

Và biện pháp phòng ngừa tình huống nguy hiểm này chính là phải luôn kiểm tra độ dốc và chịu tải của nền đất

• Kiểm tra địa hình có đảm bảo hay không: Tuyệt đối không vận hành xe nâng người làm việc trên cao trên nền đất bùn lún, quá mềm, hoặc mặt nghiêng vượt quá giới hạn cho phép của nhà sản xuất (thường từ 3-5 độ).
• Sử dụng chân chống và tấm lót: Đối với các dòng xe có chân chống, phải đảm bảo chân chống đã được thiết lập đúng cách và cân bằng trên các tấm đệm lót để đảm bảo mặt bằng ổn định.
• Cảm biến nghiêng: Luôn chú ý đến hệ thống cảm biến nghiêng khi sử dụng xe nâng người làm việc trên cao. Nếu còi cảnh báo hoạt động, bạn phải hạ sàn làm việc xuống và di chuyển xe đến vị trí bằng phẳng hơn.

Lật xe nâng người làm việc trên cao là một lỗi cực kỳ nghiêm trọng.

Tình huống nguy hiểm 2: Va chạm với vật cản trên cao 

Đó có thể là va chạm với dây điện, ống nước, dầm nhà xưởng hoặc các kết cấu khác. Va chạm có thể gây hư hỏng thiết bị hoặc thậm chí là tai nạn giật điện, ảnh hưởng đến tính mạng con người.

Và biện pháp phòng ngừa không còn gì khác ngoài việc phải đảm bảo quy tắc "Khoảng cách an toàn" khi vận hành xe nâng người làm việc trên cao.

• Quan sát toàn cảnh: Luôn có người hỗ trợ quan sát từ dưới đất khi nâng người lên độ cao lớn.
• Giữ khoảng cách với đường dây điện: Phải duy trì khoảng cách tối thiểu được quy định với các đường dây điện (thường từ 3m trở lên, tùy thuộc vào điện áp).
• Hạ giỏ khi di chuyển: Trong điều kiện kết cấu phức tạp, khi cần di chuyển xe nâng người đi xa thì luôn hạ sàn thao tác xuống vị trí thấp nhất.

Tình huống nguy hiểm 3: Rơi người hoặc vật liệu từ sàn thao tác

Đây cũng là một sự cố hoàn toàn có thể xảy ra. Sự cố rơi người thường xảy ra khi người lao động trèo ra khỏi lan can, đứng trên vật dụng kê thêm hay không sử dụng các biện pháp an toàn sử dụng xe nâng người đúng cách. Vật liệu rơi từ sàn thao tác là do chở quá cồng kềnh, đồ nhiều không có chỗ để hay bị ném ra khỏi sàn thao tác. Những điều này vừa nguy hiểm cho chính người lao động và cả những người xung quanh.

Biện pháp bắt buộc sử dụng dây an toàn và kiểm tra lan can:

• Bắt buộc 100% người làm việc phải mang dây đai an toàn và móc dây vào điểm neo quy định trên giỏ nâng của xe nâng người.

• Tuyệt đối không leo trèo lên lan can, sử dụng thang hoặc các vật kê khác bên trong giỏ nâng để cố gắng tăng thêm chiều cao làm việc.

• Không chất quá nhiều dụng cụ, vật liệu nặng hoặc không cần thiết lên sàn thao tác để tránh rơi xuống dưới.

Một khi lên sàn làm việc cần phải trang bị đủ đồ bảo hộ và thắt đai an toàn.

Tình huống nguy hiểm 4: Gió lớn và điều kiện thời tiết xấu

Gió và thời tiết bất lợi chính là khắc tinh của xe nâng người làm việc trên cao. Gió mạnh có thể khiến giỏ nâng bị rung lắc dữ dội, gây mất kiểm soát và dẫn đến lật xe, đặc biệt đối với các dòng xe cần vươn boom lift làm việc ở độ cao tối đa.

Vì thế, nếu trong điều kiện thời tiết không cho phép thì nên:

• Tạm dừng công việc: Hầu hết các nhà sản xuất khuyến cáo ngừng vận hành xe nâng người làm việc trên cao khi tốc độ gió vượt quá 12.5 m/s (khoảng cấp 6).

• Không sử dụng xe khi trời mưa to, sấm sét hoặc có sương mù dày đặc làm giảm tầm nhìn.

Tình huống nguy hiểm 5: Vượt quá tải trọng cho phép của giỏ nâng

Mỗi chiếc xe nâng người làm việc trên cao đều được quy định tải trọng nâng là bao nhiêu. Và lỗi vượt quá tải trọng cũng xảy ra khá phổ biến. Gây ra sự cố hỏng hóc xe và gây mất ổn định hệ thống thủy lực, dẫn đến nguy cơ lật đổ hoặc sập giỏ nâng. 

Hãy đảm bảo luôn tuân thủ đúng quy định, chú ý cảnh báo quá tải đều sắp xếp lại công việc. Theo đó, tải trọng bao gồm trọng lượng người, dụng cụ, và vật liệu.

Tình huống nguy hiểm 6: Vận hành bởi người không có chứng chỉ

Nếu như lái xe máy, ô tô cần có GPLX thì vận hành xe nâng người làm việc trên cao cũng cần có chứng chỉ. Việc thiếu kiến thức về nguyên lý vận hành, cách xử lý sự cố và quy tắc an toàn là mối đe dọa lớn nhất khi sử dụng xe nâng người làm việc trên cao.

Vậy nên, một  người trước khi đứng ở vị trí vận hành xe nâng người làm việc trên cao cần được đào tạo và cấp chứng chỉ vận hành xe nâng người làm việc trên cao:

• Chứng chỉ bắt buộc: Theo quy định, người vận hành xe nâng người phải được đào tạo bài bản và có Chứng chỉ vận hành xe nâng người hợp lệ do cơ quan có thẩm quyền cấp.

• Huấn luyện thực tế: Đảm bảo người vận hành nắm vững cách sử dụng các nút điều khiển, hệ thống phanh khẩn cấp và biết cách hạ giỏ nâng thủ công (Manual Descent) khi xe gặp sự cố điện hoặc thủy lực.

Giao xe nâng người làm việc trên cao cho người không có chứng chỉ, chưa được đào tạo là vi phạm pháp luật.

Tình huống nguy hiểm 7: Sự cố hỏng hóc đột ngột do bỏ qua bước bảo trì

Bỏ qua việc kiểm tra và bảo dưỡng định kỳ cho xe nâng người làm việc trên cao có thể dẫn đến hỏng hóc bất ngờ ở các bộ phận quan trọng như hệ thống thủy lực, phanh, lốp xe, hoặc các cảm biến an toàn.

Và biện pháp chính là phải tuân thủ quy định:

• Kiểm tra trước - sau ca làm: Người vận hành phải thực hiện kiểm tra nhanh tổng thể thiết bị về khung xe, dầu thủy lực, nhiên liệu, tình trạng lốp, các đường ống và các nút điều khiển…
• Bảo trì chuyên sâu: Thực hiện bảo trì định kỳ theo khuyến cáo của nhà sản xuất (thường là sau 3 - 6 tháng) bởi kỹ thuật viên chuyên nghiệp để đảm bảo các tính năng an toàn của xe nâng người hoạt động hoàn hảo.

Tăng cường an toàn khi dùng xe nâng người làm việc trên cao

Xe nâng người được xem là thiết bị an toàn tuyệt đối cho các công việc trên cao. Nhưng điều đó chỉ thực sự đúng nếu người vận hành luôn đảm bảo thực hiện đúng theo mọi chỉ dẫn và khuyến cáo từ nhà sản xuất. 

Bằng cách nhận diện và áp dụng nghiêm ngặt các biện pháp phòng ngừa cho 7 tình huống nguy hiểm trên, hy vọng có thể giúp bạn giảm thiểu tối đa rủi ro tai nạn, bảo vệ người lao động, và nâng cao hiệu quả công việc.